Frise Kanaries

Het ligt in mijn bedoeling onze website wat opsmuk te geven door het schrijven van een aantal artikelen over de postuur en kleurkanarie. Omdat de kans bestaat dat dit complete boekwerken gaan worden. Lijkt het handig om daar een indeling van te maken met van elke groet een beknopte beschrijven De eerste groep zijn de Frise rassen en om daar iets over te vinden is nog niet meegevallen. Ook over de herkomst en het ontstaan van de Frise kanarie is wel een hoop geschreven maar feitelijk is er maar weinig over bekend. En over de huidige bevedering is eigenlijk alleen maar bekend over datgene wat visueel waarneembaar is. Over de erfelijke factoren tasten we helemaal in het duister.Nu heb ik een dochter die wel aardigheid had om e.e.a. in kaart te brengen. Maar ja die raakte kort na de aanvang van dit onderzoek zwanger en beviel van een tweeling dus daar is voorlopig nog niets van te verwachten. Echt iets voor een dochter trouwens om zwanger te raken, ik weet zeker dat dit mijn zoon nooit zou zijn overkomen. Maar goed de Frise rassen: Zoals ik al aangaf is het ontstaan onduidelijk. Er zijn vele theorieën waarvan ik er een paar wil noemen.

In 1793 werden de eerste krulveren gesignaleerd althans dat is opgetekend door de graaf. Buffon maar die heeft deze niet in de officiële lijst van kanarierassen laten registreren. Voor die tijd waren er ook al wat vage berichten geweest vanuit Engeland waar in 1702 geschreven werd over the Dutch Fril welke in Holland gesignaleerd zou zijn. De theorie voor het ontstaan van deze eerste krulveren was dat de krulling is ontstaan door het voedselaanbod. In Nederland bloeide in die tijd in het oosten van het land de lakensche industrie. In deze industrie werd veelvuldig gebruik gemaakt van lijnzaad om het linnen te pappen. De restanten hiervan werden aan de vogels gevoerd waardoor men dacht dat door dit eenzijdige voedselaanbod de veergroei dusdanig werd aangetast dat daardoor de bevedering van de kanaries is gaan krullen. In mijn ogen lijkt dit een onmogelijke theorie omdat deze afwijkende veergroei dan zodra de afstammelingen van deze vogels weer op normaal voer gezet zouden worden de krulling in de veren zou moeten verliezen. Ik vermoed dat de krulbevedering een mutatie is waarmee door selectie teelt de huidige rassen zijn ontstaan. Maar dat is alleen gebaseerd op eigen waarneming.

Ik heb namelijk enige jaren een lijster met gefriseerde borst krulveren in mijn tuin gehad. Uiteraard gebeurd daar verder niets meer mee en nadat deze is overleden door dood te gaan zal de kans dat dit zich in de nakomelingen openbaard bijna nihil zijn. Ook heb ik bij een dierenspeciaalzaak eens een rode kanarie met gekrulde borstveren gekocht. Deze heb ik gekruist met een glad bevederde en daarna de jongen onderling. Uit deze laatste kruising zaten er weer enkele met gefriseerde borst bevedering. Zelf heb ik het vermoeden dat de eerste gefriseerde kanarie een spontane mutatie is geweest die door terug te kruisen is vastgelegd en door selectie teelt verbeterd tot de variëteiten zoals wij die nu kennen. Want er is een grote verscheidenheid in de gefriseerde rassen zoals die momenteel in het vraag programma staan.

Hoewel zij vroeger allen onder een hoofdgroep vallen zijn er toch verschillende indelingen te maken. Zoals zwaar gefriseerde rassen deze kenmerken zich doordat zij over het hele lichaam frisering laten zien.

De licht gefriseerde rassen, deze hebben een glad bevederde kop hals en onderlichaam. Ook zou je nog van gekuifd en ongekuifd kunnen spreken. Hoewel het in dat geval slechts gaat om nog maar twee rassen de Padovaner en de Fiorino. Valt te verwachten dat dit er in de toekomst meer zullen worden.

Giboso Espanol foto Gerard van Roode

Giboso Espano (Foto Gerard van Roode)

In Zuid Spanje dient de Giraldillo zich al aan dit zou een mini Giboso met kuif moeten zijn of worden. Ook zou je een indeling kunnen maken van Frise rassen met rechte houding en een van die met een gebogen houding. Het feit dat alle rassen in een hoofdgroep zitten maakt het toch wel moeilijk om daar een hoofdgroep kampioen in aan te wijzen. (Het bekende verhaal van appels met peren vergelijken). Er zijn wel een aantal kenmerken die bij alle rassen aanwezig moeten zijn. Deze zijn de mantel een rechte scheiding in het midden van de rug of zoals bij de Aricciato Gigante Italiano en de Rogetto in de vorm van een rozet. De borst bevedering behoudens die van de AGI, Padovaner en Rogetto waar deze omhoog moet krullen, is het bij de andere rassen zo dat deze naar elkaar toe moet krullen, krullende flank bevedering moet wel bij alle rassen aanwezig zijn weliswaar bij het ene ras wat rijker dan bij het andere maar ze moeten er zijn.

Kenmerkend voor alle Frise rassen is dat er wel standaard eisen zijn over de zaken die waarneembaar zijn, maar dat er over alle andere zaken weinig is opgetekend. Zo is het bij de meeste kwekers niet bekend wat er zich onder de borst bevedering van de rassen die dit in de vorm van een korfje moeten laten zien zich bevindt. Is de borst daaronder kaal? Of soms met een lichte dons bevederd? Ook hier kan ik mij alleen op eigen waarnemingen baseren. Bij de Zuid-Hollanders is de borst van heel licht bevederd tot kaal, bij de Parijse Frise zijn alle borsten onder de krulveren bedekt met heel lichte dons bevedering. Ook bevinden zich onder de gefriseerde rassen (nu nog) twee soorten waarvan men in het verleden altijd gedacht had dat deze niet te kweken waren. Te weten de Gibber Italicus, en de Giboso Espanol.

Heel lang verkeerde men in de veronderstelling dat bij het kweken van intensief op intensief de lethaal factor op zou spelen. Blijkbaar is dit toch een foute gedacht geweest want bij de kweek van deze rassen heb ik nog niet eens een sub lethaal factorwaargenomen nu is het wel zo dat er uit een kruising van twee intensieve vogels er altijd een paar uit komen die wat lichter zijn en iets langer bevederd. Dit zijn niet de show vogels in de rassen Gibber Italicus en Giboso Espanol maar het zijn wel de vogels die ik aanhoud om mee te kweken. Het kan namelijk best dat hoog intensief maal hoog intensief wel de lethaal factor opleverd Wat wel duidelijk is over de gefriseerde rassen is dat er nog heel veel onduidelijk is. Vooral over het ontstaan ervan. Maar met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid is aan te nemen dat de eerste kanaries met gekrulde veren hun oorsprong vonden in oost Nederland met dit materiaal is de Noord Hollandse Frise gekweekt daarmee is dat het oudste bekende gefriseerde ras.

Ook zijn er vanuit deze regio vogels naar Roubaix gebracht waar men deze met de Yorkshire heeft gekruist om zo een grote gefriseerde vogel te krijgen dit zijn de voorlopers van de Parijse Frise’s geweest. In België heeft men deze vogels vermengd met de Belgische bult waaruit de Zuid Hollandse Frise is ontstaan. Van waaruit door intensief maal intensief te kweken weer de Gibber Italicus is ontstaan. Het vraagt te veel ruimte om zo alle frise rassen de revue te laten zal beknopt de rassen zoals die nu erkend zijn noemen in een verdeling anders dan die van de standaard. Te weten rijk gefriseerd met rechte houding en gefriseerd met houding, en vorm Op dit moment is er nog maar een licht gefriseerd ras met rechte houding te weten de Noord-Hollander.

AGI

Arriciato Gigante Italiano (AGI) (Foto Gerard van Roode)

Rijk gefriseerd met rechte houding.

De Arriciato Gigante Italiano beter bekend als de AGI een groot ras van soms wel 25 cm met een omhoog krullende borstfrisering de mantel in een rozet en een rijke kopfrisering waarbij die vogels met een capuchonvormige kop friseur de voorkeur hebben.

Parijse frise

 

Parijse Frise

De Parijse Frise. Van oorsprong gekweekt in de omgeving Roubaix uit Hollandse frise vogels gekruist met Yorkshire. Borstfrisering in tegenstelling tot die van de Agi naar elkaar toe een korfje op de borst vormend en de mantel over de hele rug symmetrisch verdeeld de kopfrisering rijk maar minder dan als die van de AGI.Rogetto in alle opzichten een mini Agi.

mheringer2 (1)

Mehringer (Foto Jos Wokke)

Mehringer in alle opzichten een mini Parijse Frise. Dan hebben wij een ras licht gefriseerd gladde kop hals en onderbuik.

De Noord Hollandse Frise naar alle waarschijnlijkheid is dit het oudste gefriseerde kanarie ras. Kenmerkend zijn de fraaie flanken en de volle borstfrisering samenkomen in een korfje. Ook zijn er nog de gefriseerde rassen met kuif. Momenteel nog twee maar je hoeft geen helderziende te zijn om te kunnen voorspellen dat dit er meer gaan worden.

padovan (1)

 

Padovan (Foto Jos Wokke)

Padovan een grote forse vogel waarvan de gladkop wenkbrauwen moet laten zien en de borst friseur omhoog krult. De kuif moet rond zijn met een zo klein mogelijk middelpunt. Ook de Padovan is licht gefriseerd.

De Fiorino het oorspronkelijk doel bij het vastleggen van dit ras was het kweken van een gefriseerde Gloster. Dit is niet helemaal gelukt maar er is wel een alleraardigst ras uit voortgekomen. In alle opzichten is het een mini gefriseerd vogeltje maar omdat de borst frisering naar elkaar toe krult kunnen we niet spreken van een mini Padovan. Ook de Fiorino is gladbevederd op kop hals en onderlichaam. De kuif moet rond en gewelfd zijn met een zo klein mogelijk centrum. De gladkop moet wenkbrauwen laten zien. Gefriseerd met houding en vorm. In deze groep komt eigenlijk ook maar een ras voor.

De Makige oftewel Japanse Frise. Dit ras heeft een houding en ook de beenstand is bijzonder het heeft lange benen die wijd staan. Ook de frisering is wat voller en stijver tegen het lichaam gedrukt waardoor een minder uitbundige indruk bestaat. Door zijn houding en vorm is van alle zijden dat je deze vogel bekijk een rechthoek waarneembaar. Dit ras houdt het midden tussen een licht eb zwaar gefriseerd ras de hals en kop zijn glad het onderlichaam mag gefriseerd zijn. Licht gefriseerd met houding Kort bevederd

Gibber Italicus houding vorm van een zeven waarbij de kop op dezelfde hoogte als de schouder gedragen wordt een levendig vogeltje waarbij het zich voor de kweek noodzakelijk is om af en toe gebruik te maken van de Zuid-Hollander om te voorkomen dat de lethaal factor wordt in gefokt.

Giboso Espanol foto Gerard van Roode

Giboso Espano (Foto Gerard van Roode)

Giboso Espanol houding vorm van een 1 zelfde bevedering en problematiek als bij de Gibber alleen kan bij dit ras om de lethaal factor te voorkomen beter gebruik gemaakt worden van de Melado.

Zwitserse Frise dit is een mooie sierlijke vogel met de houding van een Scotch Fancy dus halvemaanvormig.

Zuid Hollandse Frise dit is anders dan de naam doet vermoeden een Belgisch ras ontstaan uit kruisingen tussen Belgische Bult en Noord Hollandse Frise houding in de vorm van een zeven schouders aanmerkelijk breder dan bij de Zwitserse Frise.

Melado Tenerfino foto Gerard van Roode

Melado Tinerfeno (Foto Gerard van Roode)

Melado Tinerfeno oorspronkelijk werden deze gefokt in de kleur wit tegenwoordig heb ik ze met uitzondering van, onder voorbehoud van in het rood al in alle klassieke melanine en lipochroom kleuren gezien. Een goede Melado heeft de houding van een 1 waarbij dan de schouder friseur wat meet in het oog springt dan bij de Zuid-Hollander.

In zijn algemeenheid is het goed kweken met frise vogels het zijn goede ouderdieren en de eieren zijn meestal goed bevrucht. Het is in Nederland een gestaag groeiende groep van fokkers die een of twee rassen houden. Nadeel is dat van sommige rassen de vraag groter is dan het aanbod waardoor deze nogal kostbaar in aanschaf zijn. Zaak dus om daar wat aan te doen. Zelf heb ik acht soorten in mijn kooien en kan het eenieder aanbevelen.

Hartelijke groet,

Jos Wokke